Bogate państwa nie przedstawiły jeszcze szczegółowych planów finansowania klimatu na kolejne lata, choć do 2035 roku mają przekazywać krajom rozwijającym się 300 mld dolarów rocznie. Z analizy wynika, że cel jest w zasięgu, ale brak jasnych deklaracji utrudnia odbiorcom pomocy planowanie i zniechęca prywatnych inwestorów.

Co zakładają ustalenia z COP29

Na szczycie klimatycznym COP29 sprzed dwóch lat uzgodniono, że kraje uprzemysłowione będą co roku przekazywać biedniejszym państwom 300 mld dolarów do 2035 roku. Dodatkowo z innych źródeł ma napłynąć około biliona dolarów. Pieniądze mają pomóc w radzeniu sobie ze skutkami ekstremalnych zjawisk pogodowych oraz w przejściu na gospodarkę niskoemisyjną. Cel nosi nazwę NCQG, czyli zbiorowy ilościowy cel finansowy.

Problem polega na tym, że wiele rządów nie ogłosiło zobowiązań wykraczających poza koniec tego lub przyszłego roku. Taka luka w informacjach oznacza brak przewidywalności. Państwa-odbiorcy nie mogą układać długoterminowych planów, a im trudniej o pewność co do publicznego wsparcia, tym trudniej przyciągnąć kapitał prywatny, który miał to wsparcie uzupełniać.

Cel jest blisko, ale brakuje jawności

Z analizy think tanków NRDC i E3G wynika, że świat rozwinięty zasadniczo jest na dobrej drodze do osiągnięcia 300 mld dolarów rocznie. Do 2030 roku kraje te powinny przekazywać około 229 mld dolarów rocznie, z czego około 185 mld dolarów miałyby dostarczać wielostronne banki rozwoju.

Joe Thwaites z NRDC ocenia, że o ile banki i rządy nie dokonają gwałtownych cięć w kolejnej rundzie finansowania, co jest mało prawdopodobne, cel zostanie niemal osiągnięty. Podkreśla: „Większość krajów wygląda pod względem finansów klimatycznych całkiem dobrze, problem w tym, że niewiele o tym mówią publicznie”.

Jeśli UE utrzyma obecny poziom około 36 mld dolarów rocznie, a do tego uwzględni się zobowiązania Wielkiej Brytanii, Kanady i kilku mniejszych państw, zabraknie jeszcze około 7 mld dolarów. Według Thwaitesa część tej różnicy mogłyby pokryć Stany Zjednoczone, jeśli zmieni się prezydent, a także Japonia i Australia, które nie przedstawiły jeszcze swoich celów.

Kto milczy, a kto już się określił

Analiza Carbon Brief pokazuje, że gdyby kraje nie wprowadziły żadnych nowych zobowiązań po wygaśnięciu obecnych, pomoc dwustronna (bez banków rozwoju) spadłaby o 70%. Thwaites uważa ten scenariusz za bardzo mało prawdopodobny, bo większość państw wkrótce ogłosi nowe plany.

• Francja, Niemcy i Australia należą do większych państw, które nie podały publicznie nowych celów. Francuska agencja AFD wskazuje jednak na strategię na lata 2025–2027: 6 mld euro rocznie na klimat i 800 mln euro rocznie na bioróżnorodność.
• Japonia zapewnia o przywiązaniu do Porozumienia paryskiego, ale nie planuje obecnie nowych deklaracji. Zobowiązała się do 165 mld jenów na drugie uzupełnienie Zielonego Funduszu Klimatycznego na lata 2024–2027.
• Wielka Brytania ograniczyła w tym roku swoje finansowanie klimatyczne.
• Bank Światowy wycofał latem formalny cel klimatyczny pod naciskiem administracji Donalda Trumpa, ale nadal ma przeznaczać dziesiątki miliardów dolarów rocznie na projekty związane z klimatem.

Temat jest trudny podczas trwającego szczytu COP31 w Antalyi. Obradom przewodniczy Australia, w ramach kompromisu z Turcją, która również starała się o prezydencję. Niektóre kraje rozwijające się chciały ponownie otworzyć wcześniejsze ustalenia o finansach, obawiając się cięć. Wyjątkowo niezwykłe jest to, że Australia jako rozwinięty gospodarz szczytu nie przedstawiła nowych planów przed jego rozpoczęciem.

Co to oznacza dla Polski

Polska jako członek UE uczestniczy we wspólnym unijnym wkładzie w finansowanie klimatyczne, szacowanym w analizie na około 36 mld dolarów rocznie. W praktyce oznacza to, że decyzje o skali pomocy zapadają głównie na poziomie unijnym, a polski rząd współtworzy stanowisko Wspólnoty. Artykuł nie podaje jednak, jaka część tej kwoty przypada na poszczególne państwa członkowskie, więc trudno ocenić konkretny polski udział.

Dla zwykłego czytelnika to przede wszystkim sygnał, że negocjacje klimatyczne toczą się także wokół pieniędzy i zaufania między państwami. Jasne deklaracje bogatych krajów mogłyby uspokoić grupę G77 i ułatwić dalsze rozmowy o redukcji emisji.

Źródło: The Guardian – „Developing countries in limbo as rich nations delay new climate finance plans”